یکی از مهمترین آزمایشات علمی عصر حاضر جهان هم اکنون به جریان افتاده است.

یک تیم آلمانی / بریتانیایی آشکار ساز عظیم امواج گرانشی موسوم به « GEO 600 » را در یک حالت فعال رصدی قرار دارد.

آزمایشگاه هانوور سعی دارد امواج بسیار ریز ایجاد شده در بافت فضا ـ زمان که حاصل سقوط سیاهچاله ها به درون یکدیگر یا انفجار ستاره های عظیم است را ردیابی کند.

در صورت موفقیت این آزمایشات ، نظریه های بنیادی فیزیک تایید خواهد شد و دریچه تازه ای به روی جهان گشوده می شود تا دانشمندان بتوانند به مطالعه نخستین لحظات خلقت بپردازند.

« ژئو 600 » به موازات یک پروژه آمریکایی موسوم به  « لیگو » ( * ) فعالیت می کند. بعلاوه ممکن است یک آزمایشگاه ایتالیایی نیز ظرف یک سال آینده در جستجوی این امواج به این دو ملحق شود.

برای تصدیق قطعی ردیابی امواج جاذبه لازم است حداقل دو آزمایشگاه مجهز به این ابزارهای فوق العاده حساس وقوع آنرا بطور همزمان ثبت کنند.

بعلاوه یک رصدخانه فضایی که قادر به دیدن انفجارهای اشعه گاما است بطور جداگانه این حادثه را تایید خواهد کرد. دانشمندان انتظار دارند که رویدادهای شدید کیهانی که منجر به تولید امواج گرانشی میشود با انتشار اشعه گاما همراه باشند.

پروفسور کارستن دنزمن ، سرپرست مرکز بین المللی فیزیک گرانشی که بطور مشترک توسط انجمن ماکس پلانک و دانشگاه هانوور اداره میشود گفت : اگر در دو ماه آینده ابرنواختری در همسایگی ما روی دهد ، شانس ما برای آشکارسازی و اندازه گیری امواج گرانشی حاصل از آن نسبتا ً زیاد خواهد بود. وی افزود : نخستین گام بسوی اخترشناسی امواج گرانشی برداشته شده است. پژوهشگران کاملا ً مطمئن هستند که اکنون فن آوری لازم برای ردیابی امواج گرانشی را دارند.

رصدخانه هایی مانند ژئو 600 اشعه لیزر را در طول تونل های بسیار بلند منعکس می کند به این امید که تلاطم های بی نهایت کوچک ناشی از امواج گرانشی را هنگام عبور از زمین تشخیص دهند.

بر خلاف امواج الکترومغناطیسی ، امواج گرانشی خیلی خیلی ضعیف هستند. اگر چنین موجی از زمین رد شود ، فضای خود را در یک بعد کش می دهد در حالیکه آن را در یک بعد دیگر فشرده می کند ؛ اما این تغییرات بسیار کوچک هستند.

تداخل سنج های لیزری در این تشکیلات آزمایشی در جستجوی تلاطم های هستند که اندازه آنها تنها کسری از قطر یک پروتون است.

پروفسور جیم هوگ ، از موسسه تحقیقات گرانشی در دانشگاه گلا سکو در بریتانیا گفت : فکر می کنم محتمل ترین رویدادی که ما می توانیم در این لحظه ردیابی کنیم سیاهچاله های ادغام شونده هستند. ردیابی موفق این امواج آخرین آزمونی است که نسبیت عام آلبرت انیشتین را تایید خواهد کرد.

چنین دستاوردی همچنین راه ظهور نوع تازه ای از علم نجوم را باز می کند ـ نوعی از نجوم که به رصد نور وابسته نیست.  چنین دستاوردی مهم خواهد بود زیرا بخش اعظم کیهان « تاریک » است ؛ غالبا ً ماده موجود در جهان با تلسکوپهای سنتی قابل دیدن نیست.

رویکرد تازه ( عدم تکیه به نور ) به دانشمندان فرصت خواهد داد تا از طریق رصد امواج گرانشی بازمانده از انفجار بزرگ ، که جهان احتمالا ً هنوز آکنده از آن است ، نخستین لحظات پیدایش جهان را مطالعه کنند.

با این حال لازمه این کار در اختیار داشتن فن آوری لیزری فوق العاده حساسی است که قرار است بعدا ً سوار بر ماهواره ها به مدار زمین ارسال شوند. هم اکنون آژانس فضایی آمریکا و اروپا مشترکا ً  در حال کار به روی پروژه ای موسوم به « لیسا » ( ** ) با همین هدف هستند. حتی پیش از آن نیز رصدخانه های فضایی احتمالا ً نقش مهمی در تایید رصدهای زمینی امواج گرانشی بازی خواهند کرد.

* Laser Interferometer Gravitational Observatory Wave

   Space Antenna  

امتیاز شما به این مطلب